İçeriğe geç
Rehber

Kondroitin sülfat nedir?

Kondroitin sülfat, vücutta kıkırdak ve bağ dokusunda doğal olarak bulunan büyük bir şeker zinciridir (glikozaminoglikan). Takviye edici gıdalarda kullanılan kondroitin sülfat hayvansal dokulardan elde edilir ya da fermentasyonla üretilir. Türkiye’de günlük kullanım miktarı ve kullanılabilecek kaynaklar mevzuatla sınırlandırılmıştır.

Hazırlayan: Valeoya Health ekibi Yayın: Son güncelleme:

Kondroitin sülfat nedir, nereden elde edilir?

Kondroitin sülfat; kıkırdakta, kemikte, deride ve diğer bağ dokularında bulunur. Gıdalarla alınan miktarı düşüktür; takviyelerde kullanılan miktarlar için hammadde ayrıca üretilir.

Türkiye’de takviye edici gıdalarda kullanılabilecek kondroitin sülfat kaynakları sığır, tavuk, kimyasal sentez ve E. coli fermentasyonudur.[1] Fermentasyonla üretilen kondroitin hayvansal kaynaklı değildir.

Türkiye’de kondroitin sülfat nasıl düzenlenir?

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kısıtlı maddeler listesine göre kondroitin sülfatın günlük alım miktarı 1.200 mg’ı aşamaz.[1] Mevzuat kondroitin sülfat içeren ürünlerin etiketine iki uyarı yazılmasını da zorunlu tutar:[1]

  • “18 yaş altı bireylerde kullanılmaz.”
  • “Bu takviye edici gıdanın 3 aydan fazla kullanılması durumunda doktora danışılmalıdır.”

E. coli fermentasyonuyla üretilen kondroitin sülfat içeren ürünlerin etiketinde ise 18 yaş altı bireyler ile hamile ve emziren kadınlar tarafından kullanılmaması gerektiği belirtilir.[1]

Kondroitin sülfat içeren her takviye edici gıda, piyasaya sunulmadan önce Bakanlık onayı almak zorundadır. Onay numarası ürünün etiketinde yer alır.[2]

Diğer ülkelerdeki düzenlemeler

Kanada. Kanada Sağlık Bakanlığı (Health Canada), doğal sağlık ürünlerinde kondroitin sülfat kullanımını resmî bir monografla tanımlamıştır. 1 Temmuz 2019 tarihli monografa göre 18 yaş ve üzeri yetişkinler için günlük miktar 800 ile 1.200 mg arasındadır.[3]

Avrupa. Avrupa’da standardize edilmiş, yüksek saflıkta kondroitin sülfat uzun yıllardır ilaç olarak da kullanılmaktadır. ABD gibi bazı ülkelerde ise kondroitin sülfat yalnızca takviye edici gıda olarak satılır ve takviyelerin ilaçlarla aynı saflık düzeyine ulaşması zorunlu değildir.[4]

Bilimsel çalışmalarda kullanılan miktarlar

Kondroitin sülfat, yetişkinlerle yapılmış çok sayıda randomize, çift kör ve kontrollü klinik çalışmada incelenmiştir. Aşağıdaki tablo, günde 800 ile 1.200 mg arasında kondroitin sülfatın kullanıldığı on çalışmayı ve güvenlikle ilgili bildirilen bulguları özetler. Bu çalışmalardan dördü bir ila iki yıl sürmüştür.

ÇalışmaKatılımcıGünlük kondroitin sülfatSüreGüvenlikle ilgili bulgu
Kahan ve ark., 2009 [5]45–80 yaş arası 622 yetişkin800 mg2 yılYan etki sıklığı plasebo grubuyla anlamlı bir fark göstermemiştir.
Michel ve ark., 2005 [6]40–85 yaş arası 300 yetişkin800 mg2 yılİyi tolere edilmiş; yan etki sıklığı plasebo grubuyla anlamlı bir fark göstermemiştir.
Uebelhart ve ark., 2004 [7]40 yaş ve üzeri 120 yetişkin800 mg (yılda iki kez üçer ay)1 yılYalnızca hafif yan etkiler görülmüş, iki grupta da benzer olmuştur.
Uebelhart ve ark., 1998 [8]35–78 yaş arası 42 yetişkin800 mg1 yılİyi tolere edilmiştir.
Reginster ve ark., 2017 [9]50 yaş üstü 604 yetişkin800 mg6 ayCiddi ve tedaviyle ilişkili yan etkiler gruplar arasında anlamlı bir fark göstermemiştir.
Wildi ve ark., 2011 [10]40–80 yaş arası 69 yetişkin800 mg6 ayCiddi yan etkiler tedaviyle ilişkilendirilmemiştir; enfeksiyon ve deri sorunları kondroitin grubunda daha sık bildirilmiştir.
Mazières ve ark., 2007 [11]307 yetişkin1.000 mg24 haftaTolerans yeterli bulunmuştur.
Clegg ve ark., 2006 [12]40 yaş üstü 1.583 yetişkin1.200 mg (tek başına veya glukozaminle birlikte)24 haftaYan etkiler hafif ve seyrek olmuş, gruplar arasında eşit dağılmıştır.
Hochberg ve ark., 2016 [13]606 yetişkin1.200 mg (glukozaminle birlikte)6 ayYan etkiler az olmuş ve karşılaştırma grubuyla benzer dağılmıştır.
Pelletier ve ark., 2016 [14]194 yetişkin1.200 mg2 yılYan etki sıklığı iki grupta benzer bulunmuştur.

2015’te yayımlanan bir Cochrane derlemesi, toplam 9.110 katılımcının yer aldığı 43 randomize çalışmayı incelemiştir. Derlemeye göre kondroitin alan gruplarda yan etki ve yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma sıklığı, plasebo ya da karşılaştırma gruplarından anlamlı bir fark göstermemiştir; ciddi yan etkiler ise kondroitin alan gruplarda daha seyrek görülmüştür.[15]

Bilinenler ve henüz bilinmeyenler

Kondroitin sülfatla yapılan çalışmaların sonuçları birbirinden farklılık gösterir. Çalışmaların süresi, kullanılan günlük miktar ve hammaddenin saflığı ile kaynağı birbirinden farklıdır; bu durum sonuçların karşılaştırılmasını zorlaştırır.[15] Cochrane derlemesi, bazı çalışmaların yan etkileri sınırlı biçimde raporladığını da belirtir.[15]

Tablodaki çalışmaların bir kısmında standardize edilmiş, yüksek saflıkta kondroitin sülfat kullanılmıştır. Bu nedenle bir üründe kullanılan hammaddenin kaynağı, saflığı ve analiz belgeleri kondroitin sülfatta özellikle önemlidir.[4]

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Etikette yazan günlük porsiyonu aşmayın.
  • Birden fazla takviye kullanıyorsanız kondroitin sülfatın toplam günlük miktarına bakın.
  • 3 aydan uzun süre kullanacaksanız doktorunuza danışın.
  • Hamilelik ve emzirme döneminde, bir hastalığınız varsa ya da ilaç kullanıyorsanız kullanmadan önce doktorunuza danışın.
  • Etiketteki bileşenler listesinden ürünün kaynağını kontrol edin.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi (son güncelleme: 21.09.2026).
  2. Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49) ve değişiklikleri.
  3. Health Canada. Natural Health Product Monograph: Chondroitin Sulfate. 1 Temmuz 2019. https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/dbImages/788
  4. Chevalier X, Conrozier T. Access to Highly Purified Chondroitin Sulfate for Appropriate Treatment of Osteoarthritis: A Review. The Journal of Medicine Access. 2017;1. https://journals.sagepub.com/doi/10.5301/maapoc.0000022
  5. Kahan A, Uebelhart D, De Vathaire F, Delmas PD, Reginster JY. Long-term effects of chondroitins 4 and 6 sulfate on knee osteoarthritis: the study on osteoarthritis progression prevention, a two-year, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arthritis & Rheumatism. 2009;60(2):524–533.
  6. Michel BA, Stucki G, Frey D ve ark. Chondroitins 4 and 6 sulfate in osteoarthritis of the knee: a randomized, controlled trial. Arthritis & Rheumatism. 2005;52(3):779–786.
  7. Uebelhart D, Malaise M, Marcolongo R ve ark. Intermittent treatment of knee osteoarthritis with oral chondroitin sulfate: a one-year, randomized, double-blind, multicenter study versus placebo. Osteoarthritis and Cartilage. 2004;12(4):269–276.
  8. Uebelhart D, Thonar EJ, Delmas PD ve ark. Effects of oral chondroitin sulfate on the progression of knee osteoarthritis: a pilot study. Osteoarthritis and Cartilage. 1998;6 Suppl A:39–46.
  9. Reginster JY, Dudler J, Blicharski T, Pavelka K. Pharmaceutical-grade chondroitin sulfate is as effective as celecoxib and superior to placebo in symptomatic knee osteoarthritis: the ChONdroitin versus CElecoxib versus Placebo Trial (CONCEPT). Annals of the Rheumatic Diseases. 2017;76(9):1537–1543.
  10. Wildi LM, Raynauld JP, Martel-Pelletier J ve ark. Chondroitin sulphate reduces both cartilage volume loss and bone marrow lesions in knee osteoarthritis patients starting as early as 6 months after initiation of therapy: a randomised, double-blind, placebo-controlled pilot study using MRI. Annals of the Rheumatic Diseases. 2011;70(6):982–989.
  11. Mazières B, Hucher M, Zaïm M, Garnero P. Effect of chondroitin sulphate in symptomatic knee osteoarthritis: a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled study. Annals of the Rheumatic Diseases. 2007;66(5):639–645.
  12. Clegg DO, Reda DJ, Harris CL ve ark. Glucosamine, chondroitin sulfate, and the two in combination for painful knee osteoarthritis. New England Journal of Medicine. 2006;354(8):795–808.
  13. Hochberg MC, Martel-Pelletier J, Monfort J ve ark. Combined chondroitin sulfate and glucosamine for painful knee osteoarthritis: a multicentre, randomised, double-blind, non-inferiority trial versus celecoxib. Annals of the Rheumatic Diseases. 2016;75(1):37–44.
  14. Pelletier JP, Raynauld JP, Beaulieu AD ve ark. Chondroitin sulfate efficacy versus celecoxib on knee osteoarthritis structural changes using magnetic resonance imaging: a 2-year multicentre exploratory study. Arthritis Research & Therapy. 2016;18:256.
  15. Singh JA, Noorbaloochi S, MacDonald R, Maxwell LJ. Chondroitin for osteoarthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015;(1):CD005614.

İlgili rehberler