İçeriğe geç
Rehber

Manganez nedir?

Manganez, vücudun küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu bir eser mineraldir.

Hazırlayan: Valeoya Health ekibi Yayın: Son güncelleme:

Manganez nedir, hangi kaynaklardan alınır?

Yetişkin bir insanın vücudunda yalnızca 10–20 mg kadar manganez bulunur; bunun yaklaşık dörtte biri ile beşte ikisi kemiklerdedir.[5] Tahıl ürünleri, çay ve sebzeler manganezin önemli besin kaynaklarıdır.[5]

Takviye edici gıdalarda manganez, Tebliğ’in Ek-2 listesinde yer alan on formdan biriyle kullanılır: manganez askorbat, L-aspartat, bisglisinat, karbonat, klorür, sitrat, glukonat, gliserofosfat, pidolat ve sülfat.[1]

Kemikler ve bağ dokusu için manganez

Manganez normal kemiklerin korunmasına katkıda bulunur ve bağ dokunun normal oluşumuna katkıda bulunur.[2]

Bu beyanlar Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) bilimsel değerlendirmelerine dayanır. EFSA, manganez alımı ile normal kemiklerin korunması ve bağ dokunun normal oluşumu arasında neden-sonuç ilişkisi kurulabildiği sonucuna varmıştır.[3][4]

Araştırmalar ne söylüyor?

Manganez için magnezyumdaki gibi geniş kapsamlı meta-analizler yoktur. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin (NIH) değerlendirmesine göre manganez düzeyi ile kemik yoğunluğu ve osteoporoz arasındaki ilişkiye dair kanıtlar çok sınırlı ve tutarsızdır. Yalnızca manganez takviyesinin kemik sağlığına etkisini inceleyen bir klinik çalışma da bulunmamaktadır.[5] Yukarıdaki onaylı beyanlar ise EFSA’nın manganezin vücuttaki görevlerine ilişkin değerlendirmelerine dayanır.[3][4]

Manganezin diğer görevleri

Manganez normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur ve hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına yardımcı olur.[2]

Türkiye’de manganez nasıl düzenlenir?

Takviye Edici Gıdalar Tebliği, 11 yaş ve üzeri için takviyelerde kullanılabilecek günlük manganez miktarına 2 mg üst sınır koyar; 4–10 yaş için bu sınır 1 mg’dır.[1] Günlük referans alım değeri 2 mg’dır.[2]

Manganez içeren her takviye edici gıda, piyasaya sunulmadan önce Bakanlık onayı almak zorundadır. Onay numarası ürünün etiketinde yer alır.[1]

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Etikette yazan günlük porsiyonu aşmayın.
  • Manganez birçok multivitamin ve mineral takviyesinde bulunur. Birden fazla takviye kullanıyorsanız manganezin toplam günlük miktarına bakın.
  • Hamilelik ve emzirme döneminde, bir hastalığınız varsa ya da ilaç kullanıyorsanız kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49) ve değişiklikleri, Ek-2 ve Ek-3.
  2. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK). Sağlık Beyanları Tam Liste.
  3. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to manganese and protection of DNA, proteins and lipids from oxidative damage (ID 309), maintenance of bone (ID 310), energy-yielding metabolism (ID 311), and cognitive function (ID 340) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal. 2009;7(9):1217. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2009.1217
  4. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to manganese and reduction of tiredness and fatigue (ID 312), contribution to normal formation of connective tissue (ID 404) and contribution to normal energy yielding metabolism (ID 405) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal. 2010;8(10):1808. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1808
  5. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Manganese: Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme: 29 Mart 2021. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Manganese-HealthProfessional/

İlgili rehberler